01 ઓગસ્ટ 2026 ના મહત્વના કરંટ અફેર્સ

🏛️ ગુજરાત વિશેષ પ્રવાહો (Gujarat Specific)

🚢 લોથલ ખાતે 'નેશનલ મેરીટાઇમ હેરિટેજ કોમ્પ્લેક્સ' નો નવો ગ્રોથ ફેઝ

• મુખ્ય ઘટના: ગુજરાતના ઐતિહાસિક સિંધુ ખીણની સભ્યતાના બંદર લોથલ ખાતે આકાર લઈ રહેલા 'નેશનલ મેરીટાઇમ હેરિટેજ કોમ્પ્લેક્સ' (NMHC) ની નવી ડિજિટલ ઇન્ટરેક્ટિવ ગેલરીઓનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું.

• વિગત: આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ભારતનો ૪,૫૦૦ વર્ષ જૂનો સમૃદ્ધ દરિયાઈ ઇતિહાસ અને નૌકાદળ શક્તિ દર્શાવતું વિશ્વનું સૌથી મોટું મેરીટાઇમ મ્યુઝિયમ સંકુલ સાકાર થઈ રહ્યું છે.

• પરીક્ષા માટે IMP:

  • લોથલ એ વિશ્વનું સૌથી જૂનું માનવસર્જિત ગોદીવાડું (Dockyard) ધરાવતું બંદર છે.

  • તેની શોધ ૧૯૫૪ માં એસ. આર. રાવ દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

  • આ પ્રોજેક્ટ કેન્દ્રીય બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય હેઠળ તૈયાર થઈ રહ્યો છે.

🏭 સાણંદ અને ધોલેરા ખાતે 'સેમિકન્ડક્ટર ટેસ્ટિંગ એન્ડ પેકેજિંગ ફેસિલિટી'

• મુખ્ય ઘટના: ગુજરાત સેમિકન્ડક્ટર નીતિ (2022-27) અંતર્ગત સાણંદ ખાતે નવા અદ્યતન સેમિકન્ડક્ટર એસેમ્બલી અને ટેસ્ટિંગ મોડ્યુલના નિર્માણકાર્યમાં નવી પ્રગતિ નોંધાઈ છે.

• મહત્વ: આ પ્રોજેક્ટથી ગુજરાત દેશનું પ્રથમ સંપૂર્ણ 'સેમિકન્ડક્ટર હબ' બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.

🌍 રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાહો (National & International)

🌾 કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રાલય દ્વારા 'નેશનલ ડિજિટલ ક્રોપ સર્વે ૨.૦'

• મુખ્ય ઘટના: દેશભરના ખેડૂતોના પાકનો સચોટ ડેટા એકત્રિત કરવા માટે કેન્દ્ર સરકારે સેટેલાઇટ અને AI-આધારિત 'Digital Crop Survey' નો નવો રાષ્ટ્રીય તબક્કો શરૂ કર્યો છે.

• હેતુ: ખેડૂતોને પાક વીમો (PMFBY), કુદરતી આપત્તિ વખતે ઝડપી વળતર અને MSP ના લાભો વિના વિલંબે સીધા ખાતામાં (DBT) મળી રહે.

• પરીક્ષાલક્ષી પોઇન્ટ: 'પ્રધાનમંત્રી ફસલ બીમા યોજના' (PMFBY) ની શરૂઆત ૧૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૬ ના રોજ કરવામાં આવી હતી.

🌐 'મુસ્લિમ મહિલા અધિકાર દિવસ' (Muslim Women's Rights Day)

• મુખ્ય ઘટના: દર વર્ષે ૧ ઓગસ્ટ ના રોજ ભારતમાં 'મુસ્લિમ મહિલા અધિકાર દિવસ' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

• ઇતિહાસ: ૧ ઓગસ્ટ ૨૦૧૯ ના રોજ ભારત સરકારે 'ત્રિપલ તલાક' (તલાક-એ-બિદ્દત) ને ગેરકાનૂની અને શિક્ષાપાત્ર ગુનો બનાવતો કાયદો પસાર કર્યો હતો.

• પરીક્ષાલક્ષી પોઇન્ટ: શાહ બાનો કેસ અને સાયરા બાનો કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ત્રિપલ તલાક અને મહિલા અધિકારો માટેના ઐતિહાસિક ચુકાદાઓ સાથે જોડાયેલા છે.

🔬 વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને પર્યાવરણ (Science & Tech)

🛰️ ઈસરો (ISRO) નું આગામી 'ક્લાઈમેટ મોનિટરિંગ એન્ડ ઓશન ઓબ્ઝર્વેશન' મિશન

• ન્યૂઝ: ઈસરો દ્વારા દરિયાઈ તાપમાન, ચક્રવાત (Cyclones) ની પેટર્ન અને દરિયાઈ સપાટીના ફેરફારો પર ૨૪x૭ નજર રાખવા માટે અદ્યતન Earth Observation Satellite (EOS) ની લોન્ચિંગ તૈયારીઓ આખરી તબક્કામાં પહોંચી.

• લાભ: આ સેટેલાઇટથી ભારતના ૧૬૦૦ કિમીથી વધુ લાંબા તટીય વિસ્તારોમાં વાવાઝોડાં અને ભારે વરસાદ અંગે સચોટ પૂર્વ-ચેતવણી આપી શકાશે.

📝 પરીક્ષાલક્ષી સુપર વન-લાઇનર્સ (Exam-Oriented One-Liners)

• 📊 ડિજિટલ ગવર્નન્સ: કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રાલય દ્વારા ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનને વધુ સુરક્ષિત બનાવવા માટે 'સાયબર સિક્યોરિટી ફ્રેમવર્ક ૨.૦' લાગુ કરવામાં આવ્યું.

• 🐅 ટાઇગર કન્ઝર્વેશન: નેશનલ ટાઇગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી (NTCA) દ્વારા દેશના ટાઇગર રિઝર્વ્સમાં વાઘની સુરક્ષા માટે AI-આધારિત કેમેરા નેટવર્ક વિસ્તૃત કરાયું.