૩૧ મે ૨૦૨૬ ના અત્યંત મહત્વના પરીક્ષાલક્ષી વર્તમાન પ્રવાહો

🏛️ ગુજરાત અને રાજ્ય કક્ષાના વિશેષ પ્રવાહો

૧. સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) અપડેટ

• મુદ્દો: ઉત્તરાખંડ અને ગુજરાત પછી, આસામ સ્વતંત્ર ભારતમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) બિલ પસાર કરનાર ત્રીજું રાજ્ય બન્યું છે. આસામ વિધાનસભાએ ૨૭ મે ૨૦૨૬ ના રોજ "યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ, આસામ, ૨૦૨૬ બિલ" મંજૂર કર્યું છે.

• પરીક્ષા લક્ષી ફેક્ટ: આ કાયદો આસામમાં રહેતી અનુસૂચિત જનજાતિઓ (Scheduled Tribes) ને લાગુ પડશે નહીં. ભારતમાં આઝાદી પહેલા (૧૮૬૭ માં) પોર્ટુગીઝ શાસન હેઠળ ગોવા UCC લાગુ કરનાર પ્રથમ રાજ્ય હતું.

૨. ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી (IT) નિયમો ૨૦૨૬

• મુદ્દો: સોશિયલ મીડિયા પર વધી રહેલા જનરેટિવ AI (Generative AI) ના દુરુપયોગ અને ડીપફેક વીડિયોને રોકવા માટે કેન્દ્ર સરકારે આઈટી નિયમો, ૨૦૨૬ માં સુધારો કર્યો છે.

• નિયમ: હવેથી કોઈપણ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મે AI દ્વારા બદલાયેલા કે બનાવેલા મીડિયા (Synthetic Content) ની સ્પષ્ટ જાહેરાત (Disclosure) કરવી ફરજિયાત રહેશે.

🌍 રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાહો

૧. સાર્થક-પીડીએસ (SARTHAK-PDS) યોજના

• મંજૂરી: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેબિનેટે આગામી ૫ વર્ષ (૨૦૨૬-૨૦૩૧) માટે ₹૨૫,૫૩૦ કરોડ ના બજેટ સાથે 'SARTHAK-PDS' અમ્બ્રેલા સ્કીમને મંજૂરી આપી છે.

• હેતુ: આ યોજના અંતર્ગત આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI), બ્લોકચેઈન અને મશીન લર્નિંગ જેવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને પબ્લિક ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સિસ્ટમ (રેશનિંગ વ્યવસ્થા) ને ડિજિટલ અને પારદર્શક બનાવવામાં આવશે.

૨. ડિજિટલ ઇકોનોમી અને AI માં ભારતનો રેન્ક

• રિપોર્ટ: 'સ્ટેટ ઓફ ઇન્ડિયાઝ ડિજિટલ ઇકોનોમી ૨૦૨૬' ના અહેવાલ મુજબ, ભારત વૈશ્વિક સ્તરે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) પર્ફોર્મન્સમાં ચોથા (4th) ક્રમે અને ડિજિટલ ઇકોનોમી રેન્કિંગમાં પાંચમા (5th) ક્રમે આવ્યું છે. ભારત ૨૦૨૫ માં ડિજિટલ ઇકોનોમીમાં ૮મા સ્થાને હતું.

૩. ડેમોગ્રાફિક ચેન્જ માટે હાઇ-લેવલ કમિટી

• નિયુક્તિ: કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રેશનને કારણે થતા વસ્તી વિષયક ફેરફારોનો અભ્યાસ કરવા માટે પૂર્વ જસ્ટિસ નાવલેકરના વડાપણ હેઠળ એક હાઇ-લેવલ કમિટીની રચના કરી છે. આ કમિટીમાં વર્તમાન સેન્સસ કમિશનર મૃત્યુંજય કુમાર નારાયણનો પણ સમાવેશ થાય છે.

૪. વિશ્વ ભૂખમરો દિવસ (World Hunger Day)

• દિવસ: દર વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે ૨૮ મે ના રોજ આ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.

• વર્ષ ૨૦૨૬ ની થીમ: "The End of Hunger is in our Hands" (ભૂખમરાનો અંત આપણા હાથમાં છે).

📝 પ્રશ્નોતરી વન-લાઇનર ક્વિક ઇનપુટ્સ (Quick Pointers)

• સેમિકન્ડક્ટર કરાર: ઓડિશા સરકારે ભારતમાં સબસ્ટ્રેટ મેન્યુફેક્ચરિંગ ટેક્નોલોજી લાવવા માટે ઇન્ટેલ (Intel) અને 3DGS સાથે એમઓયુ (MoU) સાઇન કર્યા છે.

• નવી રોજગાર ગેરંટી: યાદ રાખો કે મનરેગા (MGNREGA) નું સ્થાન લેનાર નવો કાયદો 'VB-GRAM G' એક્ટ ૧ જુલાઈ ૨૦૨૬ થી સત્તાવાર રીતે અમલમાં આવી રહ્યો છે.