27 જુલાઈ 2026 ના મહત્વના કરંટ અફેર્સ

🏛️ ગુજરાત વિશેષ પ્રવાહો (Gujarat Specific)

🩺 રાજ્યમાં 'સ્માર્ટ પબ્લિક હેલ્થ મોનિટરિંગ કંટ્રોલ રૂમ' નો પ્રારંભ

• મુખ્ય ઘટના: ગુજરાત સરકારના આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ વિભાગ દ્વારા ગાંધીનગર ખાતેથી સમગ્ર રાજ્ય માટે કેન્દ્રીયકૃત 'સ્માર્ટ પબ્લિક હેલ્થ મોનિટરિંગ કંટ્રોલ રૂમ' ની શરૂઆત કરવામાં આવી છે.

• વિગત: ચોમાસા દરમિયાન રોગચાળા (જેમ કે ડેન્ગ્યુ, મલેરિયા અને વાહકજન્ય રોગો) ના રીઅલ-ટાઇમ ડેટા ટ્રેકિંગ અને પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રો (PHC) પર દવાઓની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ પ્લેટફોર્મ ડેટા એનાલિટિક્સનો ઉપયોગ કરશે.

• પરીક્ષા માટે IMP: આ સિસ્ટમ રાજ્ય સરકારના 'સુશાસન' (Good Governance) અને ડિજિટલ હેલ્થ મિશન અંતર્ગત કાર્ય કરશે, જે જાહેર આરોગ્ય ક્ષેત્રે ગુજરાતનું મોડેલ બની રહેશે.

🌾 સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાતમાં 'સુજલામ સુફલામ' અને 'સૌની' યોજનાનું રિવ્યુ

• મુખ્ય ઘટના: જળસંપત્તિ વિભાગ દ્વારા ચોમાસાના વરસાદી પાણીનો મહત્તમ સંગ્રહ કરવા માટે 'સૌની યોજના' (SAUNI Yojana) અને 'સુજલામ સુફલામ યોજના' ના નેટવર્કનું મોનિટરિંગ શરૂ કરાયું.

• મહત્વ: 'સૌની યોજના' (Sauni Yojana - Saurashtra Narmada Avtaran Irrigation) નો મુખ્ય હેતુ નર્મદાના વધારાના પાણીને સૌરાષ્ટ્રના ૧૧૫ જળાશયોમાં પહોંચાડવાનો છે, જે જીપીએસસી (GPSC) ની પરીક્ષાઓ માટે વારંવાર પૂછાતો મોસ્ટ આઈએમપી મુદ્દો છે.

🌍 રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાહો (National & International)

📈 કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રાલય દ્વારા 'નેશનલ સ્માર્ટ લોજિસ્ટિક્સ પોર્ટલ ૨.૦'

• મુખ્ય ઘટના: કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દેશમાં સામાનની અવરજવર (Freight Transport) નો સમય અને ખર્ચ ઘટાડવા માટે અદ્યતન 'National Logistics Portal (NLP 2.0)' લોન્ચ કરવામાં આવ્યું છે.

• હેતુ: પીએમ ગતિશક્તિ (PM Gati Shakti) નેશનલ માસ્ટર પ્લાન હેઠળ રેલવે, હાઇવે, પોર્ટ્સ અને એરપોર્ટ્સના ડેટાને એક જ ડિજિટલ વિન્ડો પર લાવીને વેપાર સુગમતા (Ease of Doing Business) વધારવી.

• પરીક્ષાલક્ષી પોઇન્ટ: ભારત સરકારે ૨૦૨૨ માં 'નેશનલ લોજિસ્ટિક્સ પોલિસી' જાહેર કરી હતી, જેનો લક્ષ્યાંક ભારતમાં લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચને જીડીપીના ૧૩-૧૪% થી ઘટાડીને સિંગલ ડિજિટ (૮-૯%) સુધી લાવવાનો છે.

🌐 'વર્લ્ડ હેરીટેજ કમિટી' ની બેઠક અને ગ્લોબલ કલ્ચરલ કન્ઝર્વેશન

• ઇવેન્ટ: યુનેસ્કો (UNESCO) ની વર્લ્ડ હેરિટેજ કમિટી દ્વારા સાંસ્કૃતિક ધરોહરોના સંરક્ષણ અને આબોહવા પરિવર્તનથી તેને બચાવવા માટે નવી આંતરરાષ્ટ્રીય ગાઇડલાઇન્સ જાહેર કરાઈ.

• મુદ્દો: પ્રાચીન સ્થાપત્યોને બચાવવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને 3D ઇમેજિંગ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.

🔬 વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને પર્યાવરણ (Science & Tech)

🛰️ ઈસરો (ISRO) નું આગામી 'ક્લાઈમેટ મોનિટરિંગ સેટેલાઇટ' મિશન

• ન્યૂઝ: ઈસરો દ્વારા હિમાલય ક્ષેત્રમાં ગ્લેશિયરના પીગળવા અને દરિયાઈ સપાટીમાં ફેરફાર પર સતત નજર રાખવા માટે ખાસ ડિઝાઈન કરાયેલા અર્થ ઓબ્ઝર્વેશન સેટેલાઇટ (EOS) ના લોન્ચિંગ પેરામીટર્સ ફાઇનલ કરાયા.

• લાભ: આનાથી પૂર અને ભૂસ્ખલન (Landslide) જેવી આપત્તિઓ અંગે પૂર્વ ચેતવણી આપવાની ક્ષમતા મજબૂત બનશે.

📝 પરીક્ષાલક્ષી સુપર વન-લાઇનર્સ (Exam-Oriented One-Liners)

• 🌳 આર્દ્રભૂમિ (Ramsar Sites) સંરક્ષણ: પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય દ્વારા દેશની રામસર સાઇટ્સના નિવસનતંત્રની જાળવણી માટે 'સહભાગી વેટલેન્ડ ડેવલપમેન્ટ' પ્રોજેક્ટનો વ્યાપ વધારવામાં આવ્યો.

• 💳 બેંકિંગ ટેકનોલોજી: રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા સાયબર ફ્રોડ અટકાવવા અને નાગરિકોના ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન વધુ સુરક્ષિત કરવા માટે 'સેફ-પે ઇનિશિયેટિવ' ની માર્ગદર્શિકા બહાર પાડવામાં આવી.