29 જુલાઈ 2026 ના મહત્વના કરંટ અફેર્સ

🐅 વિશેષ દિવસ: આંતરરાષ્ટ્રીય વાઘ દિવસ (International Tiger Day)

🐅 ૨૯ જુલાઈ: 'વિશ્વ વાઘ દિવસ' (International Tiger Day)

• મુખ્ય ઘટના: દર વર્ષે ૨૯ જુલાઈ ના રોજ વિશ્વભરમાં 'International Tiger Day' (આંતરરાષ્ટ્રીય વાઘ દિવસ) તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

• ઉદ્દેશ્ય: વાઘના સંરક્ષણ, તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનોના રક્ષણ અને લુપ્ત થતી પ્રજાતિઓ વિશે જાગૃતિ લાવવી.

• બેકગ્રાઉન્ડ: આ દિવસની ઉજવણીની શરૂઆત ૨૦૧૦ માં રશિયાના સેન્ટ પીટર્સબર્ગ ટાઇગર સમિટ દરમિયાન કરવામાં આવી હતી.

• પરીક્ષા માટે IMP:

  • ભારતમાં વાઘના સંરક્ષણ માટે 'પ્રોજેક્ટ ટાઇગર' (Project Tiger) ની શરૂઆત ૧ એપ્રિલ ૧૯૭૩ ના રોજ જિમ કોર્બેટ નેશનલ પાર્ક (ઉત્તરાખંડ) થી કરવામાં આવી હતી.

  • વિશ્વના કુલ વાઘની વસ્તીના ૭૫% થી વધુ વાઘ ભારતમાં આવેલા છે.

  • 'નેશનલ ટાઇગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી' (NTCA) એ ભારતમાં વાઘની વસ્તી ગણતરી અને સંરક્ષણ માટેની સર્વોચ્ચ સંસ્થા છે.

🏛️ ગુજરાત વિશેષ પ્રવાહો (Gujarat Specific)

🦁 ગીર અને બરડા અભયારણ્ય ખાતે 'પ્રોજેક્ટ લાયન ૨.૦' નું નવું મોડ્યુલ

• મુખ્ય ઘટના: ગુજરાત વન વિભાગ દ્વારા એશિયાટીક સિંહોના સંરક્ષણ અને રેડિયો-કોલરિંગ મોનિટરિંગ માટે અદ્યતન 'સ્માર્ટ લાયન ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ' નો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો છે.

• વિગત: સિંહોની વસ્તી વધતાં તેમને સુરક્ષિત કુદરતી આશ્રયસ્થાન પૂરું પાડવા માટે બરડા વન્યજીવ અભયારણ્યને 'સેકન્ડ હોમ ફોર એશિયાટીક લાયન્સ' તરીકે ઝડપથી વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે.

• પરીક્ષા માટે IMP: ગુજરાતનું ગીર નેશનલ પાર્ક એ એશિયાટીક સિંહો (Panthera leo persica) નું વિશ્વનું માત્ર એકમાત્ર કુદરતી નિવાસસ્થાન છે.

🚢 પીપાવાવ પોર્ટ ખાતે 'સ્માર્ટ ગ્રીન શિપિંગ એન્ડ કાર્ગો ગ્રીડ'

• મુખ્ય ઘટના: અમરેલી જિલ્લાના પીપાવાવ બંદર ખાતે કન્ટેનર હેન્ડલિંગની ઝડપ વધારવા અને કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવા માટે ઓટોમેટેડ ગ્રીન ક્રેન સિસ્ટમ કાર્યરત કરાઈ.

• મહત્વ: પીપાવાવ એ ભારતનું સૌપ્રથમ ખાનગી ક્ષેત્રનું (Private Sector) અગ્રણી બંદર છે, જે ગુજરાતના લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રે મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

🌍 રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાહો (National & International)

🌾 કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રાલય દ્વારા 'સ્માર્ટ એગ્રી-ડ્રોન સબસિડી સ્કીમ ૨.૦'

• મુખ્ય ઘટના: ખેતરોમાં ખાતર અને જંતુનાશક દવાઓના છંટકાવ માટે ખેડૂતો અને એગ્રી-સ્ટાર્ટઅપ્સને 'કૃષિ ડ્રોન' ખરીદવા માટે પ્રોત્સાહિત કરતી નવી માર્ગદર્શિકા જાહેર કરાઈ.

• હેતુ: ખેતીમાં સમય અને ખર્ચનો બચાવ કરવો તથા દવાઓના અતિશય વપરાશથી જમીન અને સ્વાસ્થ્યને થતું નુકસાન અટકાવવું.

• પરીક્ષાલક્ષી પોઇન્ટ: ભારત સરકારે મહિલા સ્વસહાય જૂથો (SHGs) ને ડ્રોન ટેકનોલોજીથી સજ્જ કરવા માટે 'નામો ડ્રોન દીદી યોજના' (Namo Drone Didi Scheme) લોન્ચ કરેલી છે.

🌐 ભારત અને ક્વોડ (QUAD) દેશો વચ્ચે 'સાઇબર સિક્યોરિટી રેઝિલિયન્સ' બેઠક

• ઇવેન્ટ: ભારત, અમેરિકા, જાપાન અને ઓસ્ટ્રેલિયાના પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે ક્રિટીકલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને સાઇબર હુમલાઓથી બચાવવા માટે સંયુક્ત પ્રોટોકોલ પર સંમતિ સાધવામાં આવી.

• મુદ્દો: ક્રોસ-બોર્ડર ડેટા ફ્રોડ અને ડિજિટલ સપ્લાય ચેઈન પરના જોખમો સામે લડવા આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ મજબૂત કરાશે.

🔬 વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને પર્યાવરણ (Science & Tech)

🛰️ ઈસરો (ISRO) નું આગામી 'સ્પેસ વેધર ઓબ્ઝર્વેટરી' મિશન

• ન્યૂઝ: ઈસરો દ્વારા સૂર્યની પ્રવૃત્તિઓ અને સૌર વાવાઝોડાં (Solar Storms) થી પૃથ્વીના સેટેલાઇટ નેટવર્ક પર થતી અસરોનો અભ્યાસ કરવા માટે નવા મોનિટરિંગ સેન્સર ડેવલપ કરાયા.

• પરીક્ષાલક્ષી પોઇન્ટ: સૂર્યનો અભ્યાસ કરવા માટે ભારતે આદિત્ય-L1 (Aditya-L1) મિશન સફળતાપૂર્વક L1 (Lagrange Point 1) પર સ્થાપિત કરેલું છે.

📝 પરીક્ષાલક્ષી સુપર વન-લાઇનર્સ (Exam-Oriented One-Liners)

• 📊 ડિજિટલ ગવર્નન્સ: નાગરિકોને તમામ સરકારી યોજનાઓનું સીધું રજિસ્ટ્રેશન એક જ જગ્યાએ મળે તે માટે 'માય સ્કીમ ૨.૦' (myScheme 2.0) પોર્ટલ અપગ્રેડ કરાયું.

• 🌳 રામસર સાઇટ્સ: પર્યાવરણ મંત્રાલય દ્વારા દેશની રામસર વેટલેન્ડ્સના ઇકો-ટુરિઝમ મોડેલને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 'અમૃત ધરોહર ક્ષમતા નિર્માણ યોજના' ના નવા તબક્કાનો અમલ કરાયો.