૫ ઓક્ટોબર – 'રાષ્ટ્રીય ડૉલ્ફિન દિવસ' (National Dolphin Day): પ્રોજેક્ટ ડૉલ્ફિન અને જળચર જૈવવિવિધતા સંરક્ષણ

દર વર્ષે ૫ ઓક્ટોબરના રોજ દેશભરમાં 'રાષ્ટ્રીય ડૉલ્ફિન દિવસ' (National Dolphin Day) તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય હેઠળ નેશનલ બોર્ડ ફોર વાઇલ્ડલાઇફ (NBWL) ની સ્ટેન્ડિંગ કમિટી દ્વારા ગંગા અને સિંધુ નદીઓની ડૉલ્ફિન તથા દરિયાઈ ડૉલ્ફિનના સંરક્ષણ અંગે લોકજાગૃતિ લાવવા માટે આ દિવસની ઘોષણા કરવામાં આવી હતી.

💡 પરીક્ષા ઉપયોગી મુખ્ય તથ્યો (Key Exam Facts - GPSC પર્યાવરણ ખાસ):

• દિવસ: ૫ ઓક્ટોબર – રાષ્ટ્રીય ડૉલ્ફિન દિવસ (વર્ષ ૨૦૨૨ થી માન્ય).

• રાષ્ટ્રીય જળચર પ્રાણી: ગંગા નદીની ડૉલ્ફિન (Platanista gangetica - વર્ષ ૨૦૦૯ માં ભારતનું નેશનલ એક્વેટિક એનિમલ ઘોષિત).

• સંરક્ષણ પ્રોજેક્ટ: પ્રોજેક્ટ ડૉલ્ફિન (Project Dolphin) – નદીય (Riverine) અને દરિયાઈ (Marine) બંને પ્રજાતિઓનું સંરક્ષણ.

• ગુજરાત સંદર્ભ: કચ્છના અખાત (મરીન નેશનલ પાર્ક, જામનગર) અને ખંભાતના અખાતમાં જોવા મળતી ઇન્ડો-પેસિફિક હમ્પબેક ડૉલ્ફિન (Indo-Pacific Humpback Dolphin) ના સંરક્ષણ માટે વન વિભાગ દ્વારા વિશેષ મોનિટરિંગ કરવામાં આવે છે.

• સહ-ઉજવણી: ૫ ઓક્ટોબર – વિશ્વ શિક્ષક દિવસ (World Teachers' Day) (યુનેસ્કો દ્વારા ૧૯૯૪ થી ઉજવણી).