arrow_back Back to Quizzes
Daily MCQ
મૂળભૂત ફરજો
Question 1 of 50
timer
00:00
Total Marks: 50
બંધારણમાં 'મૂળભૂત ફરજો'નો સમાવેશ કરવા માટે કઈ સમિતિએ ભલામણ કરી હતી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
સરદાર સ્વર્ણસિંહ સમિતિની ભલામણો સંદર્ભે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. સમિતિએ બંધારણમાં કુલ 8 મૂળભૂત ફરજો ઉમેરવાની ભલામણ કરી હતી. 2. સમિતિએ નાગરિકો માટે કરવેરા (Tax) ચૂકવવાને મૂળભૂત ફરજ બનાવવાની ભલામણ કરી હતી. 3. કોઈ નાગરિક મૂળભૂત ફરજોનો ભંગ કરે તો તેને દંડ કે સજા આપવાની સમિતિની ભલામણ કોંગ્રેસ સરકાર દ્વારા સ્વીકારવામાં આવી હતી. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 વિકલ્પોમાંથી કયું જોડકું ખોટું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતીય બંધારણમાં કયા બંધારણીય સુધારા દ્વારા 'ભાગ IV-A' ઉમેરવામાં આવ્યો?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
મૂળભૂત ફરજો સંદર્ભે બંધારણના અનુચ્છેદ 51A ના પેટા-ખંડોને યોગ્ય રીતે જોડો: I. 51A (a) II. 51A (b) III. 51A (c) IV. 51A (d) સામેની ફરજો: P. દેશનું રક્ષણ કરવું અને રાષ્ટ્રીય સેવા બજાવવી Q. ભારતના સાર્વભૌમત્વ, એકતા અને અખંડિતતાનું રક્ષણ કરવું R. સ્વતંત્રતા માટેની આપણી રાષ્ટ્રીય લડતને પ્રેરણા આપનાર ઉમદા આદર્શોને પ્રતિષ્ઠિત કરવા S. બંધારણને વફાદાર રહેવું અને તેના આદર્શો તથા રાષ્ટ્રધ્વજ અને રાષ્ટ્રગીતનો આદર કરવો
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
શું ભારતીય બંધારણમાં દર્શાવેલ 'મૂળભૂત ફરજો' વિદેશી નાગરિકોને લાગુ પડે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
મૂળભૂત ફરજોની પ્રકૃતિ વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતોની જેમ જ મૂળભૂત ફરજો પણ ન્યાયિક (Non-justiciable) નથી. 2. બંધારણમાં મૂળભૂત ફરજોના સીધા અમલીકરણ માટે કોઈ કાનૂની જોગવાઈ નથી, પરંતુ સંસદ કાયદો બનાવીને તેને લાગુ કરી શકે છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન યોગ્ય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
11મી મૂળભૂત ફરજ કયા વર્ષે બંધારણમાં દાખલ કરવામાં આવી હતી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 વિકલ્પોમાંથી 'મૂળભૂત ફરજો' અને તેના 'અનુચ્છેદ 51A ના પેટા-ખંડ' નું કયું જોડકું સાચું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણના કયા ભાગમાં 'મૂળભૂત ફરજો' નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
"સ્ત્રીઓના ગૌરવને હાનિ પહોંચાડતા વ્યવહારોનો ત્યાગ કરવો" - આ જોગવાઈ બંધારણમાં ક્યાં જોવા મળે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
જે. એસ. વર્મા સમિતિ (1999) સંદર્ભે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. આ સમિતિની રચના મૂળભૂત ફરજોના અમલીકરણ માટે કાનૂની જોગવાઈઓની ઓળખ કરવા માટે કરવામાં આવી હતી. 2. સમિતિના અહેવાલ મુજબ "રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અપમાન નિવારણ અધિનિયમ, 1971" એ મૂળભૂત ફરજના અમલીકરણ માટેનો જ એક કાયદો છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેનામાંથી કઈ બાબતનો સમાવેશ ભારતના નાગરિકની 'મૂળભૂત ફરજ'માં થતો નથી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતીય બંધારણમાં મૂળભૂત ફરજો દાખલ કરવા સમયે કઈ લોકસભા અસ્તિત્વમાં હતી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
મૂળભૂત ફરજોના શબ્દપ્રયોગ અને તેના સાચા અંગ્રેજી અર્થના જોડકાં જોડો: I. સાર્વભૌમત્વ II. સામાસિક સંસ્કૃતિ III. ઉત્કૃષ્ટતા IV. જીવદયા સામેના અંગ્રેજી શબ્દો: P. Excellence Q. Compassion for living creatures R. Sovereignty S. Composite culture
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણના અનુચ્છેદ 51A(g) અંતર્ગત નીચેનામાંથી કોના જતન અને સુધારણાની વાત કરવામાં આવી છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 વિકલ્પોમાંથી કયું જોડકું ખોટું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
"વૈજ્ઞાનિક માનસ, માનવતાવાદ અને જિજ્ઞાસા તથા સુધારણાની વૃત્તિ કેળવવી" - આ કયા ક્રમાંકની મૂળભૂત ફરજ છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
86મા બંધારણીય સુધારા ધારા, 2002 સંદર્ભે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. આ સુધારા દ્વારા અનુચ્છેદ 51A માં (k) ક્રમાંક ઉમેરી 11મી મૂળભૂત ફરજ દાખલ કરાઈ. 2. આ સુધારા દ્વારા ભાગ-III માં અનુચ્છેદ 21A ઉમેરીને શિક્ષણને મૂળભૂત અધિકાર બનાવાયો. 3. આ સુધારાથી ભાગ-IV માં અનુચ્છેદ 45 ની વિષયવસ્તુ બદલવામાં આવી. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારત જેવા લોકશાહી દેશોમાં, નીચેનામાંથી કયા દેશના બંધારણમાં મૂળભૂત ફરજોની સ્પષ્ટ અને વિસ્તૃત યાદી જોવા મળે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
"વ્યક્તિગત અને સામૂહિક પ્રવૃત્તિના તમામ ક્ષેત્રોમાં ઉત્કૃષ્ટતા (Excellence) હાંસલ કરવા પ્રયત્ન કરવો" - આ ફરજનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શું દર્શાવાયો છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 વિકલ્પોમાંથી કયું જોડકું ખોટું છે? (વર્મા સમિતિ દ્વારા તારવેલા કાયદાઓ અને તેના વર્ષ)
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
મૂળભૂત ફરજોના અમલીકરણ બાબતે સર્વોચ્ચ અદાલતના વલણ અંગે નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો: 1. 1992માં સર્વોચ્ચ અદાલતે ઠરાવ્યું હતું કે કાયદાની બંધારણીય માન્યતા નક્કી કરતી વખતે અદાલત મૂળભૂત ફરજોને ધ્યાનમાં લઈ શકે છે. 2. જો કોઈ કાયદો અનુચ્છેદ 14 (સમાનતા) નું ઉલ્લંઘન કરતો હોય પરંતુ મૂળભૂત ફરજોનું પાલન કરાવતો હોય, તો તેને સંપૂર્ણપણે ગેરબંધારણીય ગણવાથી બચાવી શકાય છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
કયા પ્રધાનમંત્રીના કાર્યકાળ દરમિયાન બંધારણમાં 42મા સુધારા દ્વારા મૂળભૂત ફરજોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
11મી મૂળભૂત ફરજ (51A-k) મુખ્યત્વે કોને સંબોધીને આપવામાં આવી છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
વર્મા સમિતિ (1999) દ્વારા ઓળખવામાં આવેલ કાનૂની જોગવાઈઓના યોગ્ય જોડકાં જોડો: I. રાષ્ટ્રીય પ્રતીકોના અપમાન નિવારણનો કાયદો II. નાગરિક અધિકાર સંરક્ષણ કાયદો III. ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિઓ (નિવારણ) કાયદો IV. લોક પ્રતિનિધિત્વ કાયદો સામેના વર્ષ: P. 1951 Q. 1955 R. 1967 S. 1971
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
'રાષ્ટ્રીય લડતને પ્રેરણા આપનાર ઉમદા આદર્શોને હૃદયમાં પ્રતિષ્ઠિત કરવા' એ કયા પ્રકારની ફરજ ગણવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
મૂળભૂત અધિકારો અને મૂળભૂત ફરજો વચ્ચેના સંબંધ વિશે નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. મૂળભૂત ફરજો મૂળભૂત અધિકારોની અવેજી (Substitute) માં મૂકવામાં આવી છે. 2. અધિકારો અને ફરજો એકબીજાના વિરોધી નહી, પરંતુ સહગામી અને પૂરક (Correlative) છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન યોગ્ય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેનામાંથી કઈ બાબતને મૂળભૂત ફરજોના ટીકાકારો (Critics) દ્વારા તેની મર્યાદા ગણાવવામાં આવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
કઈ મૂળભૂત ફરજ મુજબ "દેશનું રક્ષણ કરવા અને રાષ્ટ્રીય સેવા બજાવવા" જણાવવામાં આવ્યું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચે આપેલા 4 વિકલ્પોમાંથી કયું જોડકું સાચું છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતીય બંધારણમાં મૂળભૂત ફરજો કયા ભાગ પછી તરત જ મૂકવામાં આવી છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
'જાહેર મિલકતનું રક્ષણ કરવું અને હિંસાનો ત્યાગ કરવો' - આ જોગવાઈ નીચેનામાંથી કોનો ભાગ છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
કઈ સમિતિએ એવી ભલામણ કરી હતી કે "દંડ લાદતા કોઈપણ કાયદાને મૂળભૂત અધિકારોના ભંગ બદલ અદાલતમાં પડકારી શકાશે નહીં"?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
શું મૂળભૂત ફરજોનું પાલન ન કરવા પર ભારતીય નાગરિકનું નાગરિકત્વ છીનવી શકાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
"ભારતના સાર્વભૌમત્વ, એકતા અને અખંડિતતાનું સમર્થન કરવું અને તેનું રક્ષણ કરવું" - આ ફરજ અનુચ્છેદ 51A ના કયા પેટા-ખંડમાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેનામાંથી કોના મતે મૂળભૂત ફરજો એ "નાગરિકો માટે એક દીવાદાંડી સમાન" અને અસામાજિક તત્વો સામે ચેતવણી સમાન છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
વર્મા સમિતિ (1999) દ્વારા મૂળભૂત ફરજો બાબતે ઓળખવામાં આવેલા કાયદાઓ વિશે વિધાનો તપાસો: 1. 'લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ 1951' ધર્મ કે જાતિના આધારે દુશ્મનાવટ ફેલાવનાર ધારાસભ્યને ગેરલાયક ઠેરવે છે, જે મૂળભૂત ફરજનું જ પાલન છે. 2. 'નાગરિક અધિકાર સંરક્ષણ કાયદો 1955' અસ્પૃશ્યતાને ગુનો ગણી સજા આપે છે, જે સામાજિક સુમેળની ફરજ સાથે સુસંગત છે. ઉપરોક્ત પૈકી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચાં છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણમાં 'જીવદયા' (Compassion for living creatures) શબ્દપ્રયોગ સ્પષ્ટ રીતે ક્યાં કરવામાં આવ્યો છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
મૂળભૂત ફરજોના ચેપ્ટર (भाग IV-A) માં કુલ કેટલા અનુચ્છેદ છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
"સમાનતા અને બંધુત્વની ભાવના (Brotherhood)" ને પ્રોત્સાહન આપતી મૂળભૂત ફરજમાં અન્ય કઈ બાબતનો વિશેષ ઉલ્લેખ છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણમાં મૂળભૂત ફરજો દાખલ કરતી વખતે કયા દેશનો 'સમાજવાદી (Socialist)' દ્રષ્ટિકોણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યો હતો?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
"આપણી સામાસિક સંસ્કૃતિના (Composite Culture) સમૃદ્ધ વારસાનું મૂલ્ય સમજી તેનું જતન કરવું" - આ મૂળભૂત ફરજનું પાલન શા માટે આવશ્યક મનાય છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેનામાંથી કઈ જોગવાઈ ભારતીય બંધારણમાં મૂળભૂત અધિકાર (Fundamental Right) અને મૂળભૂત ફરજ (Fundamental Duty) બંને સ્વરૂપે જોવા મળે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણના અનુચ્છેદ 51A અંતર્ગત મૂળભૂત ફરજોને કાયદાકીય રીતે લાગુ (Enforce) કરવાની સત્તા કોની પાસે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેનામાંથી કોણે મૂળભૂત ફરજો વિશે એવો મત વ્યક્ત કર્યો હતો કે "અધિકારો અને ફરજો એક સિક્કાની બે બાજુઓ છે"?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
ભારતીય બંધારણમાં મૂળભૂત ફરજો ઉમેરવાનું મુખ્ય કારણ શું હતું?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેનામાંથી કઈ એક 'સામાજિક ફરજ' ને ભારતના બંધારણમાં મૂળભૂત ફરજ તરીકે સ્થાન મળેલ નથી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
બંધારણમાં દર્શાવેલ 11 મૂળભૂત ફરજોમાંથી કેટલી ફરજો મૂળ 42મા સુધારા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
નીચેનામાંથી કઈ ફરજ નાગરિકોને રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો (જેમ કે રાષ્ટ્રધ્વજ અને રાષ્ટ્રગીત) નું સન્માન કરવા જણાવે છે?
lightbulb
સમજૂતી (Explanation)
Test submitted — use Previous/Next above to review correct answers and explanations.
task_alt
Test Completed!
Correct
0
Incorrect
0
Unattempted
0
Accuracy
0%
Total Score
0 / 0
Time Taken
0s